Kolejny etap rewitalizacji obiektów dawnej kopalni Saturn ruszył. Tym razem to baszta szybu i budynek maszyny wyciągowej

Najmocniej zwraca uwagę rozpoczęta rozbiórka części baszty szybowej, której ściany osiadły względem trzonu szybu i powstało duże odkształcenie u szczytu. Po rozebraniu górnego fragmentu zostanie on odtworzony w możliwie wiernej oryginałowi formie.

Najbardziej spektakularne etapy przekształcenia terenu i obiektów po byłej kopalni »Saturn« już za nami. Adaptacje budynków do nowych funkcji zostały zauważone jako przykłady udanej rewitalizacji poprzemysłowej poza granicami Czeladzi i w ogóle naszego regionu.

Baszta szybowa oraz budynek maszyny wyciągowej »Saturna« zyskają nowe życie

Najtrudniejszym etapem robót ma być rozbiórka części baszty szybu numer II. Badania wykazały, że jej ściany osiadły w niestabilnym gruncie, co w połączeniu ze stabilnością wewnętrznej trzonu szybu, która nie odkształciła się wcale, doprowadziło do sporego pęknięcia ścian u samej góry i fragmentarycznych odspojeń konstrukcji. To okolice miejsca, gdzie mury zewnętrzne łączą się właśnie z trzonem. Odkształceniu uległy między innymi także pomosty oraz kilka innych, drobniejszych elementów. Po rozebraniu uszkodzonych fragmentów wykonawca odtworzy je w formie możliwe zbliżonej do stanu pierwotnego, uwzględniając oczywiście powstałe przemieszczenia. Większość elementów pozostanie oryginalna, ale część musi zostać wykonana powtórnie. W rewitalizowanym obiekcie jedną z atrakcji będą metalowe schody w kształcie spirali.

Warto dodać, że to jedna z zaledwie kilku zachowanych baszt typu Małachow w Polsce (znana jest też pod nazwą Malakow-Turm, która rozpowszechniła się w języku niemieckim).

Remontowany jest też sąsiadujący z basztą szybową budynek maszyny wyciągowej. To w nim mieścił się napęd dźwigu pracującego w szybie, który przekazywany był za pomocą stalowych lin. Wypełnienia ścian zewnętrznych są rozbierane, konstrukcja czyszczona i zabezpieczana powłokami antykorozyjnymi a następnie przywracane jest wypełnienie z cegieł. Tutaj pewnym kłopotem jest brak oryginalnej dokumentacji technicznej i fotograficznej, toteż jak wszystko wyglądało wcześniej jest badane i odtwarzane. Warto tu nadmienić, że przy poprzednich etapach rewitalizacji »Saturna« radami i dociekaniami historycznymi służyli amatorscy badacze przeszłości, których uwagi okazywały się bezcenne. Tak będzie i tym razem.

Wartość podpisanej na początku roku umowy przekracza 7,5 miliona złotych. Wykonawca informował w kwietniu, że działania ratunkowe wymagają sporej precyzji.

Czeladź-Zarzecze. Kopalnia »Saturn« – wieża szybu. Przed remontem. 18 maja 2026
Czeladź-Zarzecze. Kopalnia »Saturn« – wieża szybu. Przed remontem. 18 maja 2026

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się na nasz biuletyn informacyjny!

Modelowa rewitalizacja obiektów poprzemysłowych

Dotychczas zakończono rewitalizację kilku obiektów oraz części terenu dawnej kopalni węgla kamiennego »Saturn« na czeladzkim Zarzeczu. Najważniejsze z nich to:

  • willa dyrektorska przy ulicy Bolesława i Władysława Dehnelów 10 czyli tak zwany pałac pod filarami — obecnie to siedziba Muzeum »Saturn«;
  • część kompleksu przy ulicy Dehnelów 45, w tym:
    • była kopalniana elektrownia, w której działa Galeria Sztuki Współczesnej »Elektrownia«,
    • budynki dawnych warsztatów elektrycznych i transformatorowni, które przekształcono na Centrum Usług Społecznych i Aktywności Lokalnej »Saturn«,
    • zespół dawnej cechowni, łaźni, szatni i części administracyjnej czyli największy zrewitalizowany obiekt ompleksu; mieszczą się tam mediateka oraz Centrum Dziedzictwa Górnictwa Węglowego w Zagłębiu, wraz z wystawą Górnicza Tożsamość Zagłębia”.

Trwają natomiast prace w:

  • budynku dawnej kopalnianej straży pożarnej przy ulicy Dehnelów
  • budynku dawnych warsztatów mechanicznych, który jest przebudowywany na cele niewielkiej, krytej pływalni.

Poza budynkami przekształceniom podlega też teren pokopalniany. Trwają obecnie prace nad budową ulicy w głównym pokopalnianym kompleksie.

Czeladź-Zarzecze. Kopalnia »Saturn« – wieża szybu. Początek remontu. 18 maja 2026
Czeladź-Zarzecze. Kopalnia »Saturn« – wieża szybu. Początek remontu. 18 maja 2026

Pomóż nam stworzyć najlepszy portal dla Zagłębia Dąbrowskiego. Weź udział w krótkiej ankiecie – odpowiedz na pytania. Z góry dziękujemy!

Czeladź-Zarzecze. Ulica Alfreda Biedermanna. Fragment do budowy – stan obecny. Kwiecień 2026

Może Cię zainteresować:

W Czeladzi powstanie nowa ulica. W praktyce, bo w teorii już dawno jest. Koniec klepiska i krzywych kawałków betonu już wkrótce

Autor: Robert Lechowski

13/04/2026

Czeladź. Obszar byłej kopalni Saturn. Wizualizacja rewitalizacji warsztatów mechanicznych poprzez adaptację na krytą pływalnię. Rok 2019.

Może Cię zainteresować:

Czeladź. Miasto będzie mieć nowy basen. Kryta pływalnia w budynku warsztatów mechanicznych dawnej kopalni „Saturn”

Autor: Robert Lechowski

07/02/2025

«Muzeum Saturn» w Czeladzi. Muzeum Zagłębiowskiego Górnictwa Węglowego w dawnej cechowni. Prezentacja prasowa przed otwarciem. 2 grudnia 2025.

Może Cię zainteresować:

W Barbórkę otwarcie nowej wystawy w «Saturnie». Widzieliśmy i jesteśmy pod wrażeniem. A to nie koniec rewitalizacji imponującego obiektu. GALERIA

Autor: Robert Lechowski

02/12/2025

Reklama